1. Xã hội
  2. Triết học

Con người được sinh ra với một la bàn đạo đức, hay đạo đức là thứ cần được dạy?

Từ khóa: la_ban_dao_duc, dao_duc, Xã hội, Triết học

Ở một mức độ nhất định thì là có!

https://cdn.noron.vn/2022/02/07/main-qimg-9e57517a701a1418f3071ec561c19db1-lq-1644227422-1644227422.jpg

Nhìn vào bức ảnh sẽ khiến ta thắc mắc rằng ai đã dạy đứa bé nhỏ đó làm điều đó? Có ai có thể dạy những điều như vậy ở độ tuổi như vậy không?

Nhưng không phải mọi thứ đều đến một cách tự nhiên, học hỏi và kinh nghiệm có thể củng cố hoặc làm suy yếu chiếc la bàn đó; la bàn đạo đức không phải để làm nó chỉ là để biết liệu bản thân người đó có đạo đức hay không.

Tất nhiên, nhiều thứ sẽ can thiệp vào việc định hình điều gì là đạo đức đối với chúng ta và điều gì là không, như văn hóa và thời đại chúng ta đang sống, tức là những cặp vợ chồng chưa kết hôn sống với nhau sẽ là trái đạo đức trong một nền văn hóa và hoàn toàn tốt đẹp trong một nền văn hóa khác cũng bị coi là vô đạo đức trong các thời đại trước đây ở các quốc gia chính xác mà bây giờ vẫn ổn.

Tuy nhiên, luật pháp và đạo đức không phải lúc nào cũng giống nhau.

Trả lời

Ở một mức độ nhất định thì là có!

https://cdn.noron.vn/2022/02/07/main-qimg-9e57517a701a1418f3071ec561c19db1-lq-1644227422-1644227422.jpg

Nhìn vào bức ảnh sẽ khiến ta thắc mắc rằng ai đã dạy đứa bé nhỏ đó làm điều đó? Có ai có thể dạy những điều như vậy ở độ tuổi như vậy không?

Nhưng không phải mọi thứ đều đến một cách tự nhiên, học hỏi và kinh nghiệm có thể củng cố hoặc làm suy yếu chiếc la bàn đó; la bàn đạo đức không phải để làm nó chỉ là để biết liệu bản thân người đó có đạo đức hay không.

Tất nhiên, nhiều thứ sẽ can thiệp vào việc định hình điều gì là đạo đức đối với chúng ta và điều gì là không, như văn hóa và thời đại chúng ta đang sống, tức là những cặp vợ chồng chưa kết hôn sống với nhau sẽ là trái đạo đức trong một nền văn hóa và hoàn toàn tốt đẹp trong một nền văn hóa khác cũng bị coi là vô đạo đức trong các thời đại trước đây ở các quốc gia chính xác mà bây giờ vẫn ổn.

Tuy nhiên, luật pháp và đạo đức không phải lúc nào cũng giống nhau.

Đạo đức là sản phẩm của xã hội loài người, nói cách khác, nếu không có con người thì sẽ không có đạo đức. Do đó, không ai sinh ra với các quan niệm hay ý tưởng về đạo đức cả, mà nó đều là những điều được dạy trong quá trình nuôi dạy một người từ nhỏ đến lớn để họ có thể sống hòa hợp với xã hội hay cộng đồng mà họ là một phần của nó.

"Bạn có còn nhớ câu “Nhân chi sơ, tính bản thiện” của Khổng tử không. Nhằm nói rằng bản chất của con người khi sinh ra đều tốt lành, thiện lương và trong sáng. Hãy nhìn những đứa bé xung quanh bạn nhé. Chúng rất ngây thơ, thuần khiết và vô tư. Khi ở cạnh một em bé thậm chí chỉ nhìn qua bức ảnh, bạn bỗng cảm thấy vui vẻ, dễ chịu. Đó là bởi em mang trong mình nguồn năng lượng của tình yêu, sự giản đơn và trong trẻo. Bạn cũng thế, chúng ta không ai không từng là một đứa trẻ?
Vậy tại sao những đứa trẻ lớn lên lại khác nhau về tâm tư, tính cách, hành vi… Bởi chúng mang theo mọi tư liệu đến từ gia đình, môi trường, xã hội, hoàn cảnh sống. Ta bị cuốn vào vòng xoáy của đời sống đến mức quên đi bản chất của mình. Ta đồng hóa mình với một con người có quá nhiều nỗi đau, sự phức tạp và định kiến.
Trẻ con bắt chước rất giỏi. Chỉ một hành vi của ba như mắng mẹ, chúng đã ghi nhớ vào tiềm thức. Chỉ một hành động xả rác của người xung quanh, chúng cũng vô thức hành động theo. Bất cứ hành động nào, câu nói nào, sự quan sát nào, cũng được ghi nhớ và lưu lại. Con người giống nhau ở bản chất thiện lương, nhưng khác nhau ở những gì đã trải qua."
Vậy nên với câu hỏi này cả 2 ý cùng đúng và bổ trợ cho nhau. Con người sinh ra vốn đã chứa trong mình sự lương thiện. Trong quá trình thử thách với cuộc sống, đạo đức là thứ cần được định hướng, dạy dỗ và rèn luyện mỗi ngày để sống hoà hợp với gia đình và xã hội.
Vậy nên "dù bạn là ai, bất kể bạn đã từng như thế nào, đang như thế nào. Đừng quên những phút giây bạn reo vui như một đứa trẻ. Đừng quên những phút giây bạn vẫn có thể động lòng trắc ẩn. Đừng quên những phút giây bạn mỉm cười hồn nhiên. Đừng quên lòng tốt trong bạn vẫn khởi sinh dù bạn có mất niềm tin vào cuộc sống. Đừng quên bạn vẫn luôn khao khát yêu và được yêu. Đừng quên những giây phút bạn trở về với trái tim mình để òa khóc như trẻ thơ. Sau những ngày dài, lúc bạn ngủ, bạn vẫn như một đứa trẻ cuộn tròn bên những giấc mơ về một ngày mai hy vọng. Dù là ai, cũng có thể rung động khi còn trái tim nhớ về bản chất vốn là. Bạn chưa từng, chưa từng đánh mất đứa trẻ thuần khiết bên trong chính mình".