Giáo dục

Câu hỏi khơi mào thảo luận:

*Trong đề bài tốt nghiệp THPT đang gây chú ý gần đây, có đặt ra vấn đề: "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?". Đa số câu trả lời thường đi theo lối mòn: Chăm chỉ + Đam mê + Đầu tư = Thành công. Nhưng liệu tư duy nhân quả tuyến tính này có thực sự đúng, hay chúng ta đang bỏ quên một yếu tố cốt lõi: Sự ngẫu nhiên (Stochasticity)*?

Dưới góc nhìn của tư duy hệ thống và lý thuyết xác suất, việc cố gắng "lập trình" ra một thiên tài công nghệ là một điều bất khả thi. Hãy cùng bóc tách vấn đề này qua 3 luận điểm dưới đây:

1. Bản chất của "Đột biến vĩ đại" là sự ngẫu nhiên

Trong khoa học, các phát minh mang tính cách mạng hay các cá nhân kiệt xuất thường không xuất hiện từ một lộ trình định sẵn (Deterministic Path), mà là kết quả của Tư duy ngẫu nhiên (Stochastic Thinking) — sự va chạm không thể đoán trước của nhiều biến số độc lập.

Nhìn lại lịch sử, Steve Jobs không phải là sản phẩm của một đề án "đào tạo thiên tài". Ông là tập hợp của chuỗi biến số ngẫu nhiên: sinh ra tại Thung lũng Silicon đúng thời điểm, bỏ học đại học nhưng lại ngẫu nhiên dự một lớp học thư pháp (thứ sau này định hình tư duy thẩm mỹ của hệ điều hành Mac), và gặp gỡ Steve Wozniak.

Nếu chúng ta tư duy theo kiểu "Đầu vào A phải ra đầu ra B", chúng ta sẽ chỉ tạo ra những kỹ sư giỏi làm theo mẫu, chứ không thể có một bộ óc làm thay đổi cuộc chơi.

2. Sự khác biệt giữa "Hệ thống đóng" và "Hệ sinh thái dung nạp"

Tại sao chúng ta có rất nhiều thủ khoa, nhiều cá nhân xuất sắc về kỹ thuật nhưng chưa có những biểu tượng công nghệ toàn cầu?

Nỗi sợ các biến số lệch chuẩn: Hệ thống giáo dục và tư duy xã hội hiện tại vẫn thiên về tính an toàn. Khi một người trẻ chọn một lối đi dị biệt hoặc chấp nhận rủi ro lớn, họ thường bị coi là "thất bại" thay vì là một biến số tiềm năng.

Sự cô lập giữa các mảng kiến thức: Chúng ta thường rạch ròi giữa tự nhiên và xã hội. Nhưng bản chất những cú nổ công nghệ của thế kỷ luôn nằm ở giao lộ của Công nghệ và Nhân văn. Khi thiếu đi sự va chạm ngẫu nhiên giữa các ngành nghề, tư duy sáng tạo sẽ bị giới hạn.

3. Giải pháp: Gieo mầm cho sự ngẫu nhiên

Để Việt Nam có những "Steve Jobs", thay vì tìm kiếm một công thức đúc khuôn, xã hội và hệ thống giáo dục cần tập trung vào việc xây dựng môi trường chấp nhận rủi ro:

Tăng xác suất va chạm chéo: Tạo không gian để những người làm kỹ thuật, nghệ thuật, kinh tế và triết học tương tác với nhau. Sự đột phá xuất hiện khi các tư duy khác biệt va vào nhau một cách ngẫu nhiên.

Chấp nhận tỷ lệ thất bại cao: Trong tư duy ngẫu nhiên, để có 1 kết quả đột biến thành công, hệ thống phải chấp nhận hàng trăm, hàng ngàn thử nghiệm thất bại. Nếu chỉ muốn "chắc chắn thắng mới làm", chúng ta sẽ mãi đi sau.

Bạn nghĩ sao về vấn đề này?

Liệu góc nhìn về "Tư duy ngẫu nhiên" có đủ thực tế để trả lời cho câu hỏi, hay chúng ta vẫn cần những lộ trình tuyến tính và kỷ luật thép để làm bệ phóng trước? Hãy cùng chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!

Em là học sinh cấp 3 ngay từ đầu năm học em đã bị các bạn trong lớp bắt nạt nhiều khiến việc học sa sút tâm lý không ổn định em muốn chuyển lớp nhưng không biết phải lấy lý do nào cho thuyết phục và phải làm như thế nào mong mọi người giúp em.

Em chào mọi người ạ,

Em hiện đang là học sinh lớp 11, chuẩn bị lên 12 và đang học hệ GDTX. Em dự định đăng ký thi khối D01 (Toán – Văn – Anh) để xét tuyển đại học.

Tuy nhiên, trường em hiện không dạy môn Tiếng Anh trong chương trình, nên em đang băn khoăn không biết:

- Học sinh GDTX có được đăng ký thi môn Tiếng Anh để xét tuyển đại học không ạ?

- Việc không có điểm học bạ môn Tiếng Anh có ảnh hưởng đến xét tốt nghiệp hoặc xét tuyển không ạ?

Em mong nhận được sự tư vấn từ mọi người ạ. Em cảm ơn nhiều ạ 🙏

Anh chị ơi cho em hỏi ạ, điểm kiểm tra 15p em được 6điểm mà thi giữa kì được 10 điểm cậy có gỡ được không vậy ạ?

Mọi người cho em hỏi nếu chỉ được chọn 1 thì nên chọn lý hay hóa ạ (Bản thân em đang thích hóa hơn nhưng nghe nói lý cơ hội nghề nghiệp tốt hơn) ( em đang học đầu cấp 3, muốn hướng nghiệp)

Xin chào mọi người, em hiện là học sinh lớp 10 đang theo học khối D. Thật ra lúc chọn khối D em vẫn còn rất mông lung về hướng đi sau này của mình. Học được 1 khoảng thời gian thì em cảm thấy mình không phù hợp với các môn xã hội. Em biết các môn xã hội giúp mình rất nhiều thứ và cả sự sáng tạo nhưng thật sự là học không phù hợp với bản thân và em nhận ra thế mạnh của em là các môn có liên quan đến tính toán và logic. Khối D có các môn tự chọn và em đã chọn môn tin học ạ. Khi học môn này em cảm thấy rất là mới mẻ và thú vị. Em lấy niềm vui bằng cách học môn này ạ!

Nên em đang có ý định chuyển khối, hiện tại khoảng 2 tuần nữa là thi giữa kỳ 1. Em đang dự định học kỳ 2 sẽ chuyển thì em muốn hỏi là sang học kỳ 2 thì có chuyển sang khối A được không?. Vì khối D không có các môn như lý hóa sinh nên chuyển sang khối A thì bảng điểm sẽ không có các môn đó nên không chuyển được. Em rất phân vân với câu hỏi này ạ. Nếu thật sự là vậy thì vẫn có thể sang lớp 11 chuyển nhưng học với các môn học không phù hợp với mình hết 1 năm thì sẽ hơi khó khăn cho bản thân em.

Mong mọi người có thể giải đáp câu hỏi này giúp em ạ. Em cảm ơn rất nhiều ạ!

Dạ chuyện là hiện tại em đang học một thầy kia dạy Tiếng Anh lớp em. Lúc đầu, em cảm nhận thầy khá hiền và vui tính nữa. Thầy nói sẽ lấy một cột điểm thường xuyên thông qua việc tụi em có chép bài và phát biểu xây dựng bài sôi nổi không. Trước khi chấm, thầy nói là thầy sẽ dễ với tụi em về việc phát biểu xây dựng bài do tụi em có thể chưa quen. Sau khi thầy chấm vở xong, bắt đầu thầy hô điểm thì lúc đó em khá bàng hoàng khi nghe bản thân được 6 điểm trong khi lớp em ai cũng 8, 9, 10 hết. Lúc đó em khá hoang mang bởi em chép bài rất đầy đủ, có thể em xây dựng bài không nhiều nhưng không đến mức là thụ động ấy ạ. Thật ra, em biết rằng không người nào ghét, khó chịu hay mang một cảm xúc, suy nghĩ không tốt về người kia mà không có lí do cả. Rồi chuyện mới đây, khi thầy chấm điểm thi nói của tụi em bằng việc qua video, em đã dành rất nhiều tâm huyết để làm bài nói ấy nhưng khi thầy nói em được 1,6/2 điểm em thật sự như muốn khóc tới nơi vì lớp em chỉ có em và một bạn kia 1,6 khi hô điểm bạn đó thầy nói do bạn đó quay video khá ngắn không đạt yêu cầu nhưng còn em thì sao..em quay video ấy hơn 3 phút nhưng lại chỉ được 1,6. Mọi người nghĩ chắc là do cách phát âm của em đúng không nhưng thầy lại là người nói phát âm không quan trọng các em chỉ cần đầu tư kĩ cho video được rồi. Em cảm thấy khá bất công, em biết một con điểm sẽ chẳng đánh giá được hết tất cả nhưng khi công sức bỏ ra lại chẳng được đền đáp xứng đáng. Thật sự, mỗi lần gặp thầy em lại có cảm giác sợ và ghét nữa ạ nhưng em cũng muốn bản thân sẽ được đối xử công bằng hơn. Em cảm ơn mọi người đã đọc những dòng tâm sự có thể hơi trẻ con này ạ.