1. Văn hóa

Cùng là tiếng Việt, nhưng tại sao ngôn ngữ 3 miền vẫn có sự khác nhau?

Như mọi người đã biết, tiếng Việt có sự phân hóa khác nhau ở 3 miền Bắc-Trung-Nam tạo nên phương ngữ. Chẳng hạn người Nam gọi là má, người Trung gọi là mạ hay người Hà Nội trước 1975 gọi là mợ, một số vùng đồng bằng sông Hồng gọi là bầm, u (Tham khảo Zing.vn).

Theo mọi người, vì sao lại có sự khác biệt như vậy? Những yếu tố nào đã tắc động và ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phân hóa ngôn ngữ của tiếng Việt?

c0465661e3270a795336
Từ khóa: cội việt, nguồn gốc tiếng việt, ngôn ngữ 3 miền, Văn hóa

Cái này có rất nhiều nguyên nhân, nhưng có thể có 1 số nguyên nhân chính có thể kể đến như:

Đầu tiên, có thể do Tiếng Việt tự thân nó thay đổi, vì ng sau nghe ng trước thì nó trại dần và cuối cùng khác với từ gốc như (có thể thôi nhé, mình ko chắc 😂😂) con trâu với con tria (Bắc Trung Bộ).

Thứ đến là các phương ngữ bị xa cách về không gian địa lý. Phương ngữ 3 miền bị ngăn cách bởi đèo Tam Điệp ngăn Bắc với Bắc Trung, đèo Hải Vân ngăn Bắc Trung với miền Nam vậy.

Rồi nữa là do tiếp xúc với ng bản địa, quá trình giao thoa, đan xen ngôn ngữ khiến ngôn ngữ bị khác đi, kể cả phát âm lẫn cách dùng từ.

Và cuối cùng có thể do khí hậu, nguồn nước. Ba vùng miền có khí hậu khác nhau rõ rệt và mình còn nghe ng ta "đồn" là do uống nước càng nhiều phèn, giọng nói càng nặng vậy.

Tóm lại, cũng do nhiều nguyên nhân về văn hóa tập quán thay đổi làm giọng nói thay đổi, cũng như ng Nhật tiếng Đông Kinh với Tây Kinh cũng khác nhau nhiều. Thậm chí TQ vùng miền mà nói tiếng riêng thì y như nói chuyện với ngoại quốc vậy.

Trả lời

Cái này có rất nhiều nguyên nhân, nhưng có thể có 1 số nguyên nhân chính có thể kể đến như:

Đầu tiên, có thể do Tiếng Việt tự thân nó thay đổi, vì ng sau nghe ng trước thì nó trại dần và cuối cùng khác với từ gốc như (có thể thôi nhé, mình ko chắc 😂😂) con trâu với con tria (Bắc Trung Bộ).

Thứ đến là các phương ngữ bị xa cách về không gian địa lý. Phương ngữ 3 miền bị ngăn cách bởi đèo Tam Điệp ngăn Bắc với Bắc Trung, đèo Hải Vân ngăn Bắc Trung với miền Nam vậy.

Rồi nữa là do tiếp xúc với ng bản địa, quá trình giao thoa, đan xen ngôn ngữ khiến ngôn ngữ bị khác đi, kể cả phát âm lẫn cách dùng từ.

Và cuối cùng có thể do khí hậu, nguồn nước. Ba vùng miền có khí hậu khác nhau rõ rệt và mình còn nghe ng ta "đồn" là do uống nước càng nhiều phèn, giọng nói càng nặng vậy.

Tóm lại, cũng do nhiều nguyên nhân về văn hóa tập quán thay đổi làm giọng nói thay đổi, cũng như ng Nhật tiếng Đông Kinh với Tây Kinh cũng khác nhau nhiều. Thậm chí TQ vùng miền mà nói tiếng riêng thì y như nói chuyện với ngoại quốc vậy.

Hiện tượng ngôn ngữ ở những vùng khác nhau sẽ khác nhau là hiện tượng phổ biến ở khắp nơi trên thế giới. Có một số lý do chính như sau:

1. Thời gian:
Những người nói già đi và chết đi, những người nói trẻ tuổi sử dụng ngôn ngữ để phản ánh những thái độ và khám phá khác nhau của họ và vì vậy ngôn ngữ bắt đầu thay đổi. Có rất nhiều từ trước đây có nghĩa, nhưng bây giờ chúng ta không biết nghĩa nữa. Ví dụ: "han" trong "hỏi han", "lòm" trong "đỏ lòm", "xắn" trong "xinh xắn". Nếu yếu tố này đi cùng yếu tố di dân, ví dụ, di dân từ Bắc vào Nam trong giai đoạn Trịnh Nguyễn phân tranh, đàng Trong đàng Ngoài chẳng hạn, thì nó có nghĩa là: Một gia tộc di chuyển vào Nam, sau đó người già trong tộc mất đi, con cháu dần dần không biết cách nói của ông bà (gốc Bắc) nữa mà nói theo cách của riêng mình. Lâu dần, người trong Nam không còn nói giống người miền Bắc nữa.

2. Địa lý: Các vùng miền ở nước ta (và cả nước khác) thường chia tách dựa vào địa hình tự nhiên, ngăn cách bởi biển, núi, cao nguyên, sông,... Việc sinh sống tách biệt trong các vùng lãnh thổ như thế sẽ khiến ngôn ngữ của họ trôi xa nhau. Sự cô lập về điều kiện tự nhiên sẽ hạn chế sự giao thoa ngôn ngữ, mạnh ai nấy dùng ngôn ngữ của vùng miền mình. Ngày nay, việc di dân để tham gia các hoạt động kinh tế (người miền Trung hay miền Tây Nam Bộ vào Sài Gòn làm việc, học tập) sẽ làm giảm thiểu hiện tượng này trong một chừng mực nhất định.

3. Luật lệ bất thành văn: Có những điều thuộc về ý thức về chủ nghĩa dân tộc có thể hướng dẫn một cách rõ ràng hoặc ngầm hiểu về ngôn ngữ vùng miền. Ví dụ: Bạn sống ở Sài Gòn thì sẽ cố gắng nói tiếng toàn dân để ai cũng hiểu. Nhưng khi bạn về quê Nghệ An, Hà Tĩnh chẳng hạn, thì bạn sẽ nói tiếng Nghệ Tĩnh. Đó là một dạng của chủ nghĩa dân tộc, người ta luôn muốn giữ tiếng nói của địa phương mình, phần vì để tránh bị nói mất gốc, phần vì sự tự hào dành cho xứ sở.

4. Ngoài ra, còn có lý do thuộc về thổ nhưỡng, khí hậu ảnh hưởng đến âm sắc và chất giọng, cũng ảnh hưởng đến từ vựng. Những thay đổi và khác biệt này hình thành trong một thời gian rất dài, qua hàng trăm năm mới tạo ra nhiều khác biệt như bây giờ.

Có thể trong quá trình di cư, sống với dân bản địa khiến tiếng Việt bị phân hóa ít nhiều. Không riêng gì Việt Nam àm tất cả các ngôn ngữ trên thế giới đều có sự khác biệt ở nhiều vùng miền trong một quốc gia.

Lý do là ngôn ngữ mang tính lịch sử và truyền miệng, nên dĩ nhiên qua thời gian sẽ hình thành đặc trưng của vùng miền. Còn những người tiế[ tục khai hoan thì bị ảnh hưởng bởi yếu tố văn hóa của nơi họ đến ở, thành ra ngôn ngữ sẽ khác nhau thôi :)))

"Cùng là tiếng Việt", để mình dừng lại ngay chỗ đó đã. Giọng nói của nhóm người nào được xếp vào "tiếng" nào không bắt buộc phải theo chuẩn mực ngôn ngữ học nào, mà thường mang các yếu tố như lịch sử, văn hóa, chính trị. Giả sử tất cả các viện hàn lâm xếp tiếng Huế là ngôn ngữ riêng, thì nó được coi là một tiếng khác, không phải vì nó khác bao nhiêu so với tiếng Việt. Ở biên giới Slovakia và CH Séc, ở cả 2 bên quốc gia nói gần như cùng 1 giọng địa phương, nhưng ví dụ người nói ở Slovakia thì được coi là nói tiếng Slovakia giọng miền tây sát biên giới. Mình coi các khác biệt này như 1 phổ (spectrum), nó không có tách biệt rõ ràng nhưng thay đổi dần và giao thoa.

Tại sao nó lại như một phổ thay đổi mà không phải đồng dạng? Như các bạn khác đã trả lời rồi nên có lẽ mình không cần phải nhắc lại, có rất nhiều yếu tố. Sự phân hoá vậy là chuyện bình thường, xảy ra trong mọi ngôn ngữ tự nhiên.

Mình chỉ muốn thêm một ví dụ lạ xíu: ngay cả ngôn ngữ nhân tạo cũng xảy ra điều này, ví dụ trong tiếng Esperanto. Người sáng tạo ra nó, L.L.Zamenhof, đưa ra những quy luật nhất định để ngôn ngữ này có tính thống nhất và bất biến. Tuy nhiên, người nói có khá nhiều tự do trong việc thành lập từ vựng và thứ tự trong câu mà vẫn không phạm quy luật nào. Mỗi người với tiếng mẹ đẻ khác nhau dùng Esperanto với ngữ âm hơi khác nhau đã đành, cả thứ tự từ trong câu cú và cách thành lập từ vựng cũng phản ánh được sự khác biệt giữa hai người nói có tiếng mẹ đẻ khác nhau.

Ủa vậy người ta nói đi khám bệnh, chữa bệnh hay là khám ốm, chữa ốm?

Nếu bạn chỉ chăm chăm dựa trên tài liệu mang tính chất được kiểm duyệt thì bạn sẽ không thể tìm ra câu trả lời. Nó giống như việc tìm nguồn gốc con người vậy. Mọi cái chỉ là suy đoán, ăn thua là suy đoán đó có đc nhiều người hưởng ứng hay không mà thôi.

Nếu bạn thật sự tự cao tới mức tin rằng, giọng nói gốc của người Việt là giọng Bắc thì không cần phải đọc tiếp.

Nếu bạn đủ khả năng nghe giọng 3 miền và nhận thấy có 1 sự khác biệt cực lớn giữa Huế và Đà Nẵng thì suy luận 1 chút cũng có thể thấy vốn dĩ là giọng điệu này đã có từ rất lâu. Từ đó có thể thấy đây vốn không phải là giọng bị phân hóa.

Từ mốc này bạn suy từ Huế ra Thanh Hóa thì có thấy được sự phân hóa nhẹ trong giọng nói hay không? Rồi từ Đà Nẵng trở vô Nam thì nó có phân hóa hay không?

Giọng miền Bắc vốn dĩ nghe có vẻ gần giống tiếng Việt, nhưng do tiếp xúc bên kia quá nhiều, cho nên phát âm thường mang âm sắc. Ví dụ: đi ngủ = đi ngú, vũ bão = vú báo, .... 1 số âm bị nuốt mất gốc hoàn toàn như: ăn uống = anh uốn, băn khoăn = banh khoanh , tối ưu = tối iêu... Chữ "R" và "L" bên kia đọc không được thì người miền Bắc cũng khó phát âm được thậm chí là viết sai chính tả rất nhiều, trong khi 2 miền còn lại đều phát âm được và rõ.... tới đây chắc tự hiểu được rồi chứ gì. Thậm chí nếu đọc không mang âm sắc miền Bắc vào và đọc từng từ một,phát âm cho chuẩn, tròn và rõ nét từng chữ một, một cách chậm rãi thì nó sẽ ra âm miền nào? Bạn tự làm bởi bản thân đi sẽ rõ.

Nhiều người còn dùng giả thuyết như: nguồn nước, phân hóa theo thời gian, phân hóa địa lý.... Nước mà đổi được giọng thật sao? Theo thời gian thì ít ra lứa f1,f2 phải chết ngay khi sinh f3 thì nó mới tự nghĩ ra âm điệu riêng được. Những đứa trẻ gốc Bắc sống trong Nam, trừ khi nó không muốn lạc loài thì mới đổi giọng, nhưng tụi nó vẫn đổi về lại giọng Bắc bình thường được. Chứ trong nhà còn cha, còn mẹ, còn ông, còn bà thì hầu như khó mà đổi giọng.

Tóm lại, khi ở 1 vùng miền nào đó quá lâu, và bản thân cũng dùng giọng điệu địa phương chỗ đó, thì khi có người miền khác tới, hoặc bản thân đi tới vùng miền khác, sẽ nghe không quen tai, dẫn tới cho rằng vùng miền đó nói không chuẩn.

Đây là nói về phát âm, đừng lôi từ địa phương vào, vì đa số không liên quan tới phát âm đúng sai, rõ hay không rõ. 3 miền không có miền nào phát âm chuẩn hết đâu. Người ta cho rằng miền Bắc phát âm chuẩn, nhưng thực tế thì sau chiến tranh, đài phát thanh và truyền hình cả nước là....VTV. thêm nữa, người miền Bắc di cư rất nhiều, địa phương nào cũng có người nói giọng Bắc.

Những đứa trẻ lớn lên trong Nam, mà trong xóm có người miền Trung. Thì khi nó đi xa vẫn nghe được giọng miền Trung. Khác với những đứa trẻ trong Nam còn lại.

Hơn nữa mình là người miền Trung, mình chỉ góp ý là. Giọng miền Trung chỉ là nói chung chung thôi. Chứ thật ra giọng Huế khác xa so với giọng Đà Nẵng, giọng Đà Nẵng khác xa giọng Bình Định, giọng Bình Định cũng khác so với giọng Phú Yên. Vậy nên, nếu bạn có chút hiểu biết về địa lý và giọng địa phương khác thì sẽ nói rõ tên địa phương chứ không gọi giọng miền Trung 1 cách chung chung.

Bạn nên biết Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Bác Hồ là người ở đâu. Mấy vị vĩ nhân này không có ai nói giọng Bắc đâu đó nha :)